Niederländische Publikationen

© kok.nl

Frits van der Meer

Augustinus de zielzorger
Een studie over de praktijk van een kerkvader

Kampen: Uitgeverij KOK, 2008, 650 p.

ISBN: 978-90-4351-381-4 | EUR 26,00

Dit boek geeft een uitvoerig beeld van de veertig jaar dat Augustinus in de kerk heeft gewerkt, eerst als jonge monnik, daarna als priester en ten slotte als bisschop. Van der Meer schetst het portret van een geniaal mens in de pastorale praktijk van eind vierde, begin vijfde eeuw. Hij doet dit in het spoor van het doen en laten van deze kerkvader, met name in preken en liturgie. Daarin komt ook Augustinus’ kritische standpunt rond volksdevoties naar voren. Aan de hand van diens vele brieven en preken, en van geschriften van vrienden en tijdgenoten, krijgt de lezer niet alleen een beeld van de mens Augustinus, maar ook van het leven van alledag in die tijd.

	© peeters-leuven.be

Tarsicius J. von Bavel (Ed.)

Augustinus van Hippo: Handboekje over geloof, hoop en liefde
Enchiridion ad Laurentium de fide et spe et caritate

Ingeleid en vertaald door T.J. van Bavel

Leuven: Peeters, 2008, IV, 101 p.

ISBN 978-90-429-2021-7 | EUR 19,00

De vertaler wist dat zijn werk in gedrukte boekvorm zien, gelijk stond met de belevenis van een geboorte. Ook al heeft T.J. van Bavel deze geboorte gemist, in het voorafgaande groeiproces zag hij de idee van verlossing als een rode draad doorheen dit werkje van Augustinus lopen: God biedt ons in Jezus Christus verlossing aan. De verlossingsgenade is voor de kerkvader zelfs groter dan de scheppingsgenade, want God kan uit het kwade goed voortbrengen. In zijn polemiek met de Pelagianen was de bisschop van Hippo onder de leiding van Paulus benauwend dicht bij de ondoorgrondelijke diepte van Gods genade gekomen. Zouden wij die diepte vandaag kunnen benoemen met de transcendentie van God? Dit in vertaling aangeboden handboekje over het christelijk geloof reikt in ieder geval genoeg elementen aan om de verhouding van genade en vrijheid te plaatsen binnnen de gerijpte theologische inzichten waarover Augustinus na 420 beschikte.

Otten, Willemien & Schrama, Martijn & Smit, Joop

Wanneer hebben wij u hongerig gezien? Het aanzien van de onaanzienlijksten bij Matteüs en Augustinus

Lezingen ter gelegenheid van de 1650e herdening van de geboortedag van Augustinus in 354, op 13 november 2004

(Utrechtse Theologische Reeks 58)

Utrecht: Faculteit Godgeleerdheid, Universiteit Utrecht, 2007, 52 p.

ISBN: 978-90-72235-66-4

Bestellingen via E-Mail: c.h.m.hensuu.nl

© damon.nl

Joke Gehlen-Springorum/Vincent Hunink (Ed.)

Ketters en scheurmakers
[de haeresibus]

Bezorgd, vertaald en toegelicht door Joke Gehlen-Springorum en Vincent Hunink

Budel: Damon, 2009, 144 p.

ISBN 978-90-5573-931-8, EUR 18,90

Als bisschop van Hippo heeft Augustinus (354-430) tientallen jaren lang gestreden tegen alle afwijkingen van de kerkelijke leer. Manicheeërs, Donatisten, Pelagianen: ze worden in tal van zijn traktaten en preken besproken. Of vermanend toegesproken.

Aan het eind van zijn leven maakt de grote kerkvader de balans op. In een kort, onvoltooid geschrift uit 428 geeft hij een systematisch overzicht van 88 christelijke ketterijen tot aan zijn eigen tijd. De bekendste groeperingen komen natuurlijk ruim aan bod, maar er is ook aandacht voor excentriekere ideeën. Zo willen de Adamianen naaktlopen als in het paradijs en zeggen de Rhetorianen dat alle ketters de waarheid spreken.

Augustinus geeft bondige, zakelijke informatie over elke stroming, zonder veel polemiek. Daardoor biedt zijn geschrift een boeiend panorama van de vroegchristelijke wereld. Praktijk en leer van de oude kerk blijken nog geen onwrikbaar vaststaand geheel. Ketters en scheurmakers laat onbedoeld juist zien dat de religieuze realiteit veelkleuriger, gevarieerder moet zijn geweest.

De tekst verschijnt hier voor het eerst in Nederlandse vertaling, vergezeld van de Latijnse brontekst.

	© damon.nl

Ben Bongers/Joost van Neer/Martijn Schrama/Anke Tigchelaar (Ed.)

In antwoord op uw vragen

Augustinus' brieven aan Januarius
[Ad inquisitiones Ianuarii libri duo (= Epistulae 54-55)]

Vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Ben Bongers, Joost van Neer, Martijn Schrama en Anke Tigchelaar

Budel: Damon, 2009, 174 p.

ISBN 978-90-5573-930-1, EUR 19,90

De kerkvader Augustinus (354-430) heeft in zijn lange leven talloze brieven geschreven. Ongeveer driehonderd hiervan zijn overgeleverd. De oudste stammen uit het jaar 386, dat wil zeggen: het jaar waarin hij zich bekeerde tot het katholieke geloof, de jongste zijn van niet lang voor zijn dood in 430. Onder de geadresseerden bevinden zich heel wat bekende namen, zoals die van zijn mede-kerkvader Hieronymus (ca. 347-419/20).

De twee brieven aan Januarius zijn geschreven rond 401. Van Januarius is weinig bekend. Hij had Augustinus een reeks concrete vragen gesteld over gebruiken in de week vóór Pasen, die in de verschillende kerken op uiteenlopende manieren werden onderhouden. Mocht dat zomaar? In de eerste brief laat Augustinus zich van een nuchtere kant zien: hij beroept zich op de wijze woorden van zijn leermeester Ambrosius (ca. 339/40-397): "Richt u maar naar het gebruik van de kerk waar u op dat moment bent. Dan kunt u aan niemand aanstoot geven en dan kan ook niemand aanstoot nemen aan u" (brief 54,3). In zijn reactie rekent Augustinus af met iets wat op hem - zoals blijkt uit de toon van de brief - als muggenzifterij moet zijn overgekomen.
De tweede brief is heel anders van toon. Augustinus behandelt er vol geduld en buitengewoon uitvoerig de rest van de vragen die Januarius hem had voorgelegd. Het gaat immers niet langer om de gebruiken op zichzelf, maar om de geestelijke achtergronden ervan. Hoe hebben bepaalde gebruiken zich in de loop van de tijd ontwikkeld? Dat is de vraag die Augustinus probeert te beantwoorden. In deze brief ligt de nadruk op het Paasfeest.

© damon.nl

Wim Sleddens (Ed.)

Belijdenissen [Confessiones]

Ingeleid, vertaald en van aantekeningen voorzien door Wim Sleddens O.S.A.

Budel: Damon, 2009, 351 p.

ISBN 978-90-5573-915-8, EUR 39,90

De Belijdenissen van Augustinus (354-430) worden algemeen gezien als een hoogtepunt in de wereldliteratuur. Door de eeuwen heen blijft het werk lezers aanspreken tot op vandaag. Als Augustinus een paar jaar bisschop van Hippo Regius in Noord-Afrika is, schrijft hij in grote openheid over zijn persoonlijke geloofsgeschiedenis een boek dat getuigt van diep inzicht en grote literaire kwaliteit. Hij laat zich kennen als een zoekende mens en gelovige. In de Belijdenissen roept hij zijn lezers op om zich te bezinnen op fundamentele waarden van de christelijke traditie.
Wanneer Augustinus zijn Belijdenissen schrijft, leest hij als het ware zijn eigen leven. Daarin is veel autobiografisch materiaal te vinden, maar er is meer. Het gaat hem in dit werk om te begrijpen wie God voor hem is en hoe deze God door alle ervaringen heen bezig was hem te scheppen naar zijn beeld en gelijkenis (Gn 1,26). In die woorden uit het scheppingsverhaal legt Augustinus de dynamiek van Gods roepen en van zijn eigen antwoord daarop. Daarom vragen de Belijdenissen er eigenlijk om dat je bij het lezen ook jezelf in het geding brengt en je eigen leven wilt leren zien in dat licht van God. Anders zou je Augustinus verkeerd begrijpen.

In de twintigste eeuw is het werk minstens vijfmaal in het Nederlands vertaald en in minstens 21 uitgaven aangeboden. Toch werd na bijna een halve eeuw de tijd rijp bevonden voor een volledig nieuwe Nederlandse vertaling. Wim Sleddens heeft met veel zorg het vaak moeilijke Latijn van Augustinus zoveel mogelijk in helder en eenvoudig Nederlands kunnen omzetten.

Elly Houtsma, Marijke Nota-Renders en Hans van Reisen (Ed.)

Aurelius Augustinus: God zoeken met de zinnen?
De leefwijze van de kerk en de leefwijze van de manicheeërs
[De moribus ecclesiae et de moribus manichaeorum]

Ingeleid, vert., en van aant. voorzien door Elly Houtsma, Marijke Nota-Renders en Hans van Reisen m.m.v. Hugo De Lil

Budel: Damon, 2008, 192 p.

ISBN: 978-90-5573-8533 3

Inhoud

Uit de klassieke en vroegchristelijke cultuur is er van niemand zoveel bewaard gebleven als van de kerkvader Augustinus (354-430). Zijn literaire nalatenschap beslaat bijna een halve eeuw en is ongeveer tienmaal zo omvangrijk als de Bijbel. Het bekendst is hij van zijn Belijdenissen, De stad van God, en van zijn vele preken en bijbelcommentaren. Minder bekend is hij van zijn bijdragen aan soms verbeten discussies met allerlei christelijke tijdgenoten.

In De moribus ecclesiae - waarvan dit boek de eerste Nederlandse vertaling bevat - gaat de dan nog jonge Augustinus het debat aan met de manicheeërs. In het eerste boek verantwoordt hij de leefwijze van katholieke christenen door vooral de samenhang te benadrukken tussen de geschriften van het Oude en die van het Nieuwe Testament. In het tweede boek worden de morele opvattingen van de manicheeërs uiteengezet en weerlegd. Augustinus was daarmee vertrouwd, want hij was in zijn jeugdjaren ongeveer negen jaar lid geweest van de manicheese kerk. Daarom is het werk van grote betekenis voor de reconstructie van manicheese opvattingen en praktijken.

Hans van Reisen (Ed.)

Gelukkig leven (CD)
En zeven andere preken van Augustinus

Vertaling en ingesproken door Anke Tigchelaar, Annemarie Six-Wienen, Joost van Neer en Vincent Hunink. Met een introductie door Hans van Reisen

Audioboek / CD

Budel: Damon, 2008

ISBN: 978-90-5573-887-8

Inhoud

Bijna veertig jaar lang heeft Augustinus in het Noord-Afrikaanse Hippo Regius de geloofsgemeenschap als predikant gediend. Rond het jaar 400 kwamen mensen van heinde en verre om de woorden van de befaamde bisschop te horen of in opdracht in snelschrift op te tekenen. Zo zijn ongeveer zeshonderd preken van Augustinus bewaard gebleven. Daarvan zijn er in de afgelopen jaren vele in het Nederlands vertaald.

Op deze cd is een aantal preken te beluisteren. Elke preek duurt zo'n tien minuten. Aan bijna elke preek gaat een stukje bijbeltekst vooraf. Zo'n evangeliepassage vormt dan de aanleiding voor de betreffende preek. De lezing ervan helpt om de preek te begrijpen.

Bijbelteksten en preken worden voorgelezen door verschillende vertalers. Bij hun werk om de Latijnse teksten in het Nederlands om te zetten hebben zij erop gelet dat de vertalingen geschikt zijn om te worden voorgelezen.

In deze preken is Augustinus te beluisteren als een betrokken pastor, een creatief bijbeluitlegger en een diepzinnig theoloog. Als geen ander uit de vijfde eeuw heeft hij zich ingespannen om de rijkdom van bijbelse geschriften en liturgische thema's voor allerlei mensen toegankelijk te maken en hen te helpen zoeken naar een gelukkig leven.

De voorgelezen evangeliefragmenten zijn grotendeels ontleend aan de Nieuwe Bijbelvertaling maar op enkele onderdelen aangepast aan de vertaling van de Latijnse Bijbel zoals Augustinus die las.

Vincent Hunink; Hans van Reisen (Ed.)

Goed onderwijs. Christendom voor beginners [De catechizandis rudibus]

Ingeleid, bezorgd en vertaald door Vincent Hunink en Hans van Reisen

Budel: Damon, 2008, 216 p.

ISBN: 978-90-5573-861-8

Inhoud

Wat moet je beginners vertellen over de christelijke leer? Hoe houd je er zelf plezier in, ook al moet je iets voor de honderdste keer uitleggen? Kortom, hoe geef je goed en inspirerend onderwijs, zonder zelf je motivatie kwijt te raken?

In zijn geschrift De catechizandis rudibus geeft Augustinus (354-430) antwoorden op deze vragen.

Hij schreef het boek op verzoek van een bekende uit Carthago, en het is direct gericht op de dagelijkse praktijk. Allereerst gaat Augustinus in op didactische punten. Hij benadrukt de manieren waarop een docent zijn eigen blijmoedigheid op peil kan houden.

Vervolgens geeft hij een model-uiteenzetting van de christelijke leer en de hoofdpunten uit de bijbel. Aan het slot volgt nog een tweede samenvatting daarvan in slechts enkele bladzijden.

Veel van wat Augustinus in dit boek beschrijft is nog steeds van belang en in onze tijd toepasbaar voor iedereen die goed onderwijs wil geven. In het huidige onderwijsdebat krijgt het zelfs een verrassend actuele betekenis. De wijsheid van de vroege kerkvader kan ook voor moderne mensen een steun zijn. En de samenvattingen van de christelijke leer zijn minstens nuttig voor wie daarvan eigenlijk niet heel goed op de hoogte is.

De nieuwe vertaling is voorzien van een uitgebreide inleiding en staat afgedrukt naast de originele, Latijnse tekst.

Vincent Hunink (Ed.)

Psalm tegen de donatisten [Psalmus contra partem Donati]

Bezorgd, vertaald en toegelicht door Vincent Hunink

Budel, Damon, 2005, 94 p.

De kerkvader Aurelius Augustinus (354-430) besteedde veel energie aan de weerlegging van wat in zijn tijd werd gezien als 'ketterijen'. De donatisten, volgelingen van de afgescheiden bisschop Donatus, behoorden tot zijn meest hardnekkige tegenstanders ...

In 393 schilderde Augustinus het conflict met de donatisten in een lang gedicht, de Psalm tegen de donatisten ...

Deze uitgave biedt de Latijnse tekst met dichterlijke Nederlandse vertaling, voorafgegaan door een inleiding en vergezeld van toelichtingen per strofe.